Co zrobić zamiast karania w sytuacji niepożądanego zachowania dziecka?
• Angażujmy dziecko do pomocy – (np. „Byłabym Ci wdzięczna, jeśli przyniósłbyś mi dwa jabłka”);
• Wyrażajmy zdecydowany sprzeciw (nie atakując charakteru dziecka) – (np. „Zabierasz dzieciom zabawki, nie podoba mi się takie zachowanie”);
• Wyrażajmy swoje uczucia i oczekiwania – (np. „Wyrywanie innym zabawek jest nieprzyjemne. Oczekuję, że oddasz koledze, co mu zabrałeś i go przeprosisz”);
• Zaproponujmy wybór – (np. „Jeśli chcesz nadal bawić się na placu zabaw, to przestań tak robić”);
• Przejmijmy inicjatywę, dając odczuć dziecku konsekwencje złego zachowania – (np. „Widzę, że wybrałeś powrót do domu” i opuszczamy plac zabaw. Następnego dnia nie idziemy na plac zabaw. Na pytanie dziecka: „Dlaczego?”, prosimy, by się zastanowiło).
Jak zachęcić dziecko do samodzielności?
• Dajmy dziecku możliwość wyboru i samodzielnego podejmowania decyzji – im dziecko szybciej będzie miało doświadczenie w podejmowaniu decyzji, tym w dorosłym życiu łatwiej będzie mu wypowiadać własne opinie i dokonywać wyborów;
• Doceńmy starania, jakie dziecko wkłada w wykonanie zadania – jeśli dziecięcy wysiłek będzie doceniany, dziecko znajdzie w sobie odwagę do samodzielnego pokonywania trudności;
• Nie zadawajmy zbyt wielu pytań i nie śpieszmy się z dawaniem odpowiedzi – nasze zainteresowanie dzieci mogą odebrać jako wtargnięcie w ich życie osobiste, a one przecież same będą mówiły to, co i o czym chcą powiedzieć, natomiast zbyt szybkie udzielanie odpowiedzi odbierze dzieciom szansę na samodzielne rozwiązanie problemu;
• Nie odbierajmy nadziei – próbując uchronić dzieci przed porażką, pozbawiamy jest często marzeń, dążeń, a czasem – zrealizowania planów.
Jak chwalić dziecko?
• Opisujmy, co widzimy i czujemy – (np. Zamiast ogólnych pochwał typu: „Jesteś bardzo grzeczny”, można powiedzieć: „Widzę, że wszystkie zabawki odłożyłeś na swoje miejsce. Lubię patrzeć na taki porządek”);
• Dodajmy do opisu podsumowanie – (np. „Prosiłam, byś za chwilę przyszedł na kolację i jesteś. To to się nazywa punktualność”);
• Pozwólmy dziecku słyszeć, jak je chwalimy przed innymi – pozwoli to dziecku uwierzyć w siebie.
Należy pamiętać o tym, że zachowanie dzieci jest w dużej mierze zależne od naszego zachowania. Dlatego, jeśli oczekujemy zmian w dziecku, należy najpierw dokonać ich w sobie. Często zapominamy także, że dziecko to człowiek i ma swoje niezbywalne prawo do wolności, godności i do bycia niepowtarzalną i odrębną osobą, a my, dorośli, jesteśmy mu winni szacunek. Warto pamiętać o tym, by lepiej rozumieć dzieci i pomagać im w niełatwej sztuce radzenia sobie z uczuciami i trudnościami.
Bibliografia:
1. Faber A., Mazlish E., Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły, Poznań, 2013.
2. http://www.dlazdrowia.uck.gda.pl/upload/Faber%20i%20Mazlish(2).pdf [dostęp 21.02.2017 r.].
3. Tyczyńska M., Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały?, http://dziecisawazne.pl/jak-mowic-zeby-dzieci-nas-sluchaly/ [dostęp 21.02.2017 r.].