Orientacja przestrzenna

Orientacja przestrzenna to zdolność poznawcza, świadomość własnego ciała i jego usytuowania w przestrzeni, jak również rozumienie i praktyczne wykorzystanie wiedzy o stosunkach przestrzennych zachodzących między przedmiotami. Jest efektem współpracy kanałów percepcji wzrokowej, słuchowej, dotykowej i kinestetycznej (czucia ruchów-czucia głębokiego). Orientacja przestrzenna pozwala nam na percepcję naszego otoczenia wraz z kształtem, rozmiarem, odległością. Pozwala przewidywać zmiany w przestrzeni. Rozwija świadomość przestrzenną lokalizacji rzeczy wokół nas. Jest nam niezbędna w codziennym życiu. Używamy tej zdolności poznawczej, gdy chodzimy, ubieramy się czy rysujemy. Dzięki orientacji przestrzennej nie wpadamy na drzwi, ściany czy krzesła, dlatego jest ona niezwykle ważna w każdym wieku. Nawet, kiedy o tym nie myślimy nieustannie oceniamy odległość, położenie i rozmiar innych obiektów względem nas. Dla dzieci w wieku przedszkolnym ważne są zabawy i ćwiczenia rozwijające orientację w schemacie własnego ciała. Kształtują one świadomość własnego ciała, rozwijają poczucie bezpieczeństwa i pewność siebie. Poznanie własnego ciała wiąże się z wyznaczaniem granic, a to pozwala dziecku na ukształtowanie własnej tożsamości i odrębności. Dziecko uczy się również orientacji w schemacie ciała drugiej osoby, co rozwija umiejętność współpracy i współdziałania. Zdolność określania stosunków zachodzących w przestrzeni (nad, pod, za, przed, obok) z punktu widzenia dziecka, jak i innej osoby ma podstawowy wpływ na naukę pisania, czytania i liczenia. Na trudności z orientacją przestrzenną mogą mieć wpływ niektóre zaburzenia rozwojowe, np. autyzm, zespół Aspergera czy porażenie mózgowe. Najczęstsze objawy zaburzeń orientacji przestrzennej:
– trudności we wskazywaniu poszczególnych części ciała
– mylenie kierunków (góra, dół, z tyłu, z przodu)
– problemy z wykonywaniem poleceń zawierających przyimki określające stosunki przestrzenne
– niechęć do zabaw konstrukcyjnych
– nieprawidłowe planowanie układów przestrzennych
– trudności w zapamiętywaniu miejsca
– problemy ze zrozumieniem pojęć określających stosunki czasowe